Po raz pierwszy w historii zwiedzający mogą zajrzeć do wnętrz Zamku Królewskiego w Warszawie, które przez lata pozostawały niedostępne niemal dla wszystkich. Pierwszych gości przyjęto 1 października 2026 roku podczas uroczystego wernisażu inaugurującego nową ekspozycję.
Sekretne komnaty władzy ludowej to opowieść nie tylko o politycznych ambicjach schyłku epoki Edwarda Gierka, lecz także o polskim projektowaniu.
O luksusowych apartamentach w Zamku Królewskim w Warszawie, przeznaczonych dla zagranicznych gości władz PRL, przez lata mówiono bardzo niewiele. Projekt nie doszedł do skutku, ale jego historia mówi dużo o politycznych ambicjach ekipy Edwarda Gierka. Odsłania też ścierające się wizje przyszłości Zamku – tak ważnego dla Polaków gmachu, wówczas odbudowywanego z wojennych zgliszcz.
Lata 70. XX w. – Zamek Królewski ponownie staje na swych fundamentach. Ma się stać muzeum polskiej historii i kultury, gotowym przyjąć tysiące, miliony odwiedzających. W części jego wnętrz powstaje jednak przestrzeń przeznaczona dla szczególnych gości.
Reprezentacyjne salony, sale bankietowe, marmurowe łazienki, garderoby, kuchnie, chłodnie, windy i rozległe zaplecze mają służyć najwyższym rangą osobistościom odwiedzającym PRL. Pomysł ten kłóci się z wizją środowiska skupionego wokół profesorów Stanisława Lorentza, Jana Zachwatowicza i Aleksandra Gieysztora – od lat zabiegającego o restytucję gmachu.
Przez pięć lat ścierają się odmienne idee zagospodarowania miejsca będącego tak ważnym symbolem polskiej historii i państwowości: czy ma służyć wszystkim, czy nielicznym? Poza zamkowymi murami narasta jednak kryzys gospodarczy i polityczny, wskutek którego władza ostatecznie rezygnuje z pomysłu i żaden z VIP-ów nie przekracza progu ekskluzywnych wnętrz.
Na wystawie prezentowane są fotografie Chrisa Niedenthala, jednego z najwybitniejszych europejskich fotoreporterów, dokumentującego polską rzeczywistość przełomu lat 70. i 80. Pokazują Zamek w trakcie odbudowy – jeszcze nieukończony, pełen ludzi pochłoniętych pracą. Większość z nich nie była dotąd publikowana.
Ekspozycji towarzyszy publikacja zawierająca teksty autorstwa Małgorzaty Omilanowskiej, Błażeja Brzostka, Anny Cymer, Piotra Korduby, Artura Tanikowskiego, Anny Kostrzyńskiej-Miłosz, Katarzyny Uchowicz, Marcina Napiórkowskiego i Mikołaja Baliszewskiego.
Kuratorami wystawy są dr Mikołaj Baliszewski oraz Zuzanna Potocka-Szawerdo.
Wystawę będzie można zobaczyć w Zamku Królewskim w Warszawie do 17 stycznia 2027 roku.
Fot. Zamek Królewski w Warszawie