Wiadomości

• PL-RZĄD: Premier Donald Tusk i minister finansów Andrzej Domański przedstawili wczoraj pakiet rozwiązań służących ograniczeniu skutków wzrostu cen paliw. Pakiet obejmuje obniżenie VAT na paliwa z 23 do 8%, akcyzy do minimalnego poziomu przewidzianego przez prawo europejskie i wprowadzenie ceny maksymalnej w obrocie detalicznym paliwami. Koszt fiskalny proponowanych działań to 1,6 mld zł miesięcznie i częściowo będzie go finansować nowy podatek od zysków nadzwyczajnych koncernów paliwowych. Więcej na temat tych rozwiązań piszemy w dalszej części raportu.
• PL-DŁUG: BGK sprzedał trzy serie obligacji FPC za 874 mln zł przy popycie wynoszącym 1,06 mld zł. 
• SP-DANE: Dziś rano poznaliśmy pierwsze dane o inflacji za marzec – z Hiszpanii. Inflacja HICP wzrosła, z 2,5 do 3,3% r/r, ale to wynik wyraźnie niższy od prognoz (3,9% r/r). Z komentarza tamtejszego urzędu statystycznego można wnioskować, że inflacja bazowa utrzymała się na niezmienionym poziomie a wzrost cen paliw został częściowo zamortyzowany spadkiem cen energii elektrycznej. 
• NO-STOPY: Bank centralny Norwegii pozostawił stopy procentowe na niezmienionym poziomie, zgodnie z oczekiwaniami (stopa benchmarkowa wynosi 4,00%). Jest to jednak kolejny z europejskich banków centralnych, który skręca w jastrzębią stronę. Bank oczekuje teraz, że stopy procentowe zostaną w bazowym scenariuszu podniesione na jednym z najbliższych posiedzeń a ścieżka stóp będzie o ok. 1 pkt. proc. wyższa niż spodziewano się w końcówce zeszłego roku.
• US-DANE: Amerykański rynek pracy był w połowie marca w dobrej formie: liczba nowych bezrobotnych wzrosła z 205 do 210 tys., ale 4-tygodniowa średnia ruchoma obniżyła się i indeks regionalnej dyfuzji nowych wniosków o zasiłki kształtuje się na najniższym poziomie od listopada 2024 r.; liczba osób otrzymujących zasiłek dla bezrobotnych obniżyła się do 1,82 mln, najniższego poziomu od maja 2024 r. Oznacza to, że póki co Fed nie musi obawiać się o stan rynku pracy i może priorytetyzować obserwację i analizę napływających danych o inflacji.
  

„CPN” wraca, tym razem jako narzędzie walki z wysokimi cenami paliw

W odpowiedzi na gwałtowny wzrost cen ropy naftowej, wywołany konfliktem w Zatoce Perskiej, polski rząd wprowadza kompleksowy pakiet działań mających ograniczyć presję na ceny paliw. Program nazwany „CPN” – czyli „Ceny Paliw Niżej” – łączy obniżki podatków pośrednich ze zmianami regulacyjnymi.

Kluczowym elementem pakietu jest redukcja stawki VAT na paliwa z 23% do 8%. Równolegle rząd planuje obniżenie akcyzy: o 29 groszy na litrze benzyny oraz o 28 groszy na litrze oleju napędowego. Skala tych cięć odpowiada maksymalnemu zakresowi dopuszczonemu przez regulacje unijne. Przepisy UE określają minimalne poziomy opodatkowania paliw: 0,359 euro (ok. 1,53 zł) za litr benzyny bezołowiowej oraz 0,330 euro (ok. 1,41 zł) za litr oleju napędowego.

Obniżki podatków pośrednich na paliwa nie są w Polsce nowością – w 2022 roku, w ramach Tarczy Antyinflacyjnej 2.0, stawka VAT na paliwa została już czasowo obniżona z 23% do 8%.

Istotnym uzupełnieniem pakietu są rozwiązania mające zapewnić faktyczne przełożenie obniżek podatkowych na ceny detaliczne. W tym celu rząd zapowiada wprowadzenie maksymalnej ceny paliw, ustalanej codziennie przez ministra energii w oparciu o notowania hurtowe oraz szacunkowe koszty operacyjne. Dodatkowo planowane jest wdrożenie tzw. windfall tax, czyli podatku od nadmiarowych zysków spółek paliwowych, które korzystają na obecnym, podwyższonym poziomie cen.

Według zapowiedzi premiera, łączny efekt działań może przełożyć się na spadek cen paliw nawet o ok. 1,20 zł na litrze, co jest zgodne z naszymi szacunkami. W propozycji nie widzimy uwzględnienia gazu LPG, co sugeruje, że program CPN nie obejmie tego segmentu rynku. Pamiętajmy też o wcześniej już podjętych działaniach, takich jak redukcja marż detalicznych przez Orlen oraz obniżenie cen hurtowych. Z deklaracji koncernów wynika już, że w przypadku oleju napędowego marże zostały praktycznie zredukowane do zera.

Szybki proces legislacyjny ma umożliwić wejście pakietu w życie już w kwietniu, jeszcze przed Świętami Wielkanocnymi. Horyzont jego obowiązywania został formalnie w ustawie ograniczony do końca czerwca bieżącego roku.

Jak wprowadzenie CPN wpłynie na perspektywy inflacji? Nominalnie pakiet może obniżyć wskaźnik inflacji CPI o ok. 0,7 pkt. proc. W ujęciu cenowym oznacza to spadek rzędu ok. 15% na litrze paliwa (benzyna, olej napędowy). Jednak w naszych wcześniejszych prognozach zakładaliśmy już pewne działania luzujące po stronie rządowej, jednak o mniejszej skali. W konsekwencji, przy prognozowanej inflacji na poziomie ok. 3,5% r/r w marcu, wdrożenie pakietu stwarza przestrzeń do obniżenia dynamiki cen już od kwietnia w okolice 3% r/r. Ostateczny efekt będzie jednak zależał od trwałości interwencji oraz dalszego kształtowania się cen ropy na globalnych rynkach.

Czy będzie to wystarczający impuls dla RPP, aby powrócić do łagodniejszej retoryki i ponownie rozważać obniżki stóp procentowych? Raczej nie. Utrzymująca się wysoka niepewność geopolityczna pozostanie argumentem za ostrożnym podejściem i kontynuacją strategii „wait and see”, przy utrzymaniu stóp procentowych na niezmienionym poziomie.

Komentarz rynkowy

• ZAGRANICA: Na Bliskim Wschodzie bez zmian: cieśnina Ormuz pozostaje zamknięta, rozmowy dyplomatyczne trwają, bombardowania też. Trudno też jednak mówić o eskalacji. Prezydent USA po raz kolejny przełożył groźbę zniszczenia Irańskiego systemu energetycznego, tym razem do 6 kwietnia (poprzedni deadline upływa dzisiaj). Obie strony unikają póki co ostrzału infrastruktury wydobycia i eksportu ropy i gazu. Tym niemniej, optymizm rynków co do rychłego końca wojny topnieje. Wczoraj ceny ropy naftowej wzrosły z 104 do 108 USD za baryłkę Brent. Rentowności głównych obligacji wyraźnie wzrosły: o 5-6pb na całej szerokości krzywej, zarówno na Treasuries jak i Bundzie. Dolar zaś zyskiwał. Główna para walutowa obniżyła się z 1,156 na 1,154. Dziś prawdopodobnie obserwować będziemy kontynuację wspomnianych trendów. Z każdym kolejnym dniem zamknięcia cieśniny Ormuz spodziewana ścieżka stóp procentowych banków centralnych przesuwa się w górę a wraz z nią rentowności długu. Rynki akcji tracą z oczywistych powodów a dolar zyskuje, bo po USA są znowu postrzegane jako względnie bezpieczna przystań.
• POLSKA: Wczoraj najważniejszym wydarzeniem makro w Polsce były działania rządu na rzecz obniżenia cen paliw. Rynki finansowe wzruszyły jednak ramionami. Przesunięcie poziomu inflacji w dół nie wpływa istotnie na same procesy inflacyjne w tle i nie zmienia perspektyw stóp procentowych w Polsce. Skala programu jest zarazem zbyt mała, żeby wyceniać pogorszenie sytuacji fiskalnej państwa i wzrost rentowności długu z tego tytułu. Dlatego krajowy rynek wczoraj emanował spokojem. Mocniejszy dolar nie przełożył się na osłabienie złotego. EUR/PLN oscylował blisko 4,275 a USD/PLN wzrósł z 3,70 do 3,71. Rentowności POLGBs też w zasadzie się nie zmieniły i w przypadku 10-latki zatrzymały się na 5,8%. Dziś rytm na krajowym rynku wciąż wyznaczać będą wydarzenia globalne, co premiuje scenariusz osłabienia złotego i wzrostu rentowności krajowego długu.  

Kalendarz najważniejszych odczytów makroekonomicznych w bieżącym tygodniu znajduje się tutaj.