Wiadomości

• PL-BUDŻET:  Premier Donald Tusk i minister finansów Andrzej Domański zaprezentowali pakiet zmian w podatkach od osób fizycznych i prawnych. Wg propozycji drugi próg podatkowy w PIT ma zostać podwyższony ze 120 do 130 tys. zł i zostanie wprowadzona stawka 24% dla dochodów pomiędzy 130 tys. a 150 tys. Zmiany te obniżają wpływy z PIT i zostaną zrównoważone podwyżką CIT dla firm z przychodami powyżej 50 mln euro oraz podwyższeniem limitu dla ryczałtu. Rozpatrywane łącznie, mają być neutralne dla budżetu. Więcej na temat tej propozycji piszemy w kolejnej części raportu. 
• PL-DANE: Nastroje konsumentów minimalnie pogorszyły się w sierpniu. Wg opublikowanych wczoraj danych GUS bieżący wskaźnik ufności konsumenckiej spadł o 1,1 pkt., zaś wskaźnik wyprzedzający – o 0,3 pkt. 
• PL-DŁUG:  Ministerstwo Finansów sprzedało na aukcji obligacje o łącznej wartości 13,4 mld zł (licząc z dodatkową sprzedażą), przy popycie wynoszącym 16,4 mld zł. Wczorajsza aukcja była więc bardziej udana od poprzednich kilku. Ministerstwo po niej podało, że sfinansowano już 73% potrzeb pożyczkowych brutto na ten rok. 
• US-STOPY: Zgodnie z protokołem z ostatniego posiedzenia FOMC, wielu członków Komitetu uważało, że stopy powinny zostać podniesione, jeśli inflacja nie spadnie. Dodatkowo, w czasie dyskusji ci członkowie FOMC wskazali, że warunki finansowania nie są dostatecznie restrykcyjne. Od czasu ostatniego posiedzenia FOMC, jak warto zauważyć, raczej się rozluźniły (osłabienie dolara i wzrost indeksów giełdowych).
• US-DŁUG:  Departament Skarbu ogłosił, że od września zwiększa co najmniej dwukrotnie skalę operacji odkupu długoterminowych papierów w celu zwiększenia płynności rynku. Należy traktować to obwieszczenie jako formę interwencji na rynku długoterminowych papierów wartościowych. Więcej na ten temat piszemy w sekcji rynkowej. 

Co wiemy o rządowej reformie podatkowej?

Wczoraj podczas wspólnej konferencji prasowej premier D. Tusk i szef resortu finansów A. Domański przedstawili propozycję reformy systemu podatkowego, która miałaby wejść w życie od 1 stycznia 2027 r. i która zostanie uwzględniona w projekcie przyszłorocznego budżetu. Reforma obejmuje cztery elementy:

• Obniżkę PIT poprzez zmianę parametrów skali podatkowej: wprowadzenie stawki krańcowej 24% od progu 130 tys. PLN rocznie i 32% od progu 150 tys. PLN rocznie. Stawka bazowa (12%) i kwota wolna od podatku pozostaną niezmienione.
• Podwyżkę CIT dla podatkowych grup kapitałowych (PGK) i podmiotów o obrotach przekraczających 50 mln EUR rocznie.
• Obniżkę limitu uprawniającego do rozliczenia podatku ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych (PIT-28) z 2 mln EUR rocznie do 250 tys. EUR rocznie.
• Podwyżkę stawki tzw. daniny solidarnościowej (płaconej przez podatników z dochodami powyżej 1 mln PLN rocznie) z 4% do 5%.

Zgodnie z zapowiedziami MF, zmiany w PIT będą korzystne dla 3,5 miliona podatników na skali podatkowej, a cała reforma będzie neutralna dla budżetu – nie wygeneruje presji na wzrost deficytu finansów publicznych.

Progi podatkowe podążają za wzrostem płac

Drugi próg podatkowy przeliczony na średnie pensje vs nominalny wzrost płac

Ostatnie lata w polskiej gospodarce przyniosły dynamiczny wzrost płac – w latach 2022-2026 przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw wzrosło o połowę. Jednocześnie parametry skali podatkowej – w tym próg, od którego podatnicy płacą 32% PIT – pozostały niezmienione. Doprowadziło to do sytuacji, w której próg progresji podatkowej – jeszcze w 2022 r. wynoszący 192% rocznej przeciętnej płacy – obniżył się do zaledwie 129% średniego wynagrodzenia, a liczba podatników rozliczających PIT wg stawki 32% potroiła się w latach 2022-2024.

Liczba podatników rozliczających PIT wg stawki 32%

Zaproponowana reforma skali podatkowej obniża należności podatkowe tych podatników, którzy do tej pory byli objęci stawką 32% PIT. Wskutek proponowanych rozwiązań ich obciążenia podatkowe (liczone jako tzw. efektywna stawka podatkowa) mogą zmaleć nawet o 2,4 p. proc.

Efektywna stawka PIT przed i po reformie

Jak pogodzić obniżkę PIT z konsolidacją fiskalną?

Odpowiedź na powyższe pytanie ma niebagatelne znaczenie – koniec końców Polska jest objęta przez KE procedurą nadmiernego deficytu. Jeszcze przed ogłoszeniem reformy wiceszef Rady Fiskalnej prof. A. Torój wskazywał, że Komisja Europejska postrzega mrożenie progów PIT – które w 2026 r. ma przynieść budżetowi 0,28% PKB – jako element konsolidacji fiskalnej; w efekcie jakiekolwiek propozycje obniżania PIT powinny wyraźnie wskazywać źródła finansowania. Tak też się stało, a Minister Finansów A. Domański poinformował, że zaproponowane rozwiązania będą per saldo obojętne dla przyszłorocznego budżetu. Wynika stąd, że – dla uproszczenia pomijając kwestie dostosowań ryczałtu i daniny solidarnościowej – że wzrost obciążenia korporacji CIT zrównoważy spadek wpływów z PIT. MF proponuje podwyżkę stawki CIT z 19% do 22% dla dwóch kategorii podmiotów:

• Podatkowych grup kapitałowych (PGK), które w 2024 r. (to ostatni rok, za który indywidualne dane podatkowe są obecnie dostępne) zapłaciły 6,5 mld PLN tytułem CIT;
• Podatników z przychodami powyżej 50 mln EUR rocznie, którzy w 2024 r. zapłacili 47,3 mld PLN.

Objęcie tych podatników stawką 22% mogłoby więc przynieść budżetowi ok. 8,5 mld PLN w skali roku. To oczywiście bardzo uproszczony szacunek, abstrahujący od wzrostu dochodów firm i potencjalnych efektów drugiej rundy – a te mogą wystąpić, bo podatnicy CIT mogą podejmować aktywne kroki w celu uniknięcia przekroczenia progu 50 mln EUR obrotów. Jeśli zaś zgodnie z szacunkami MF obniżka PIT obejmie 3,5 mln podatników, to można oszacować, że przeciętna korzyść z reformy wyniesie niespełna 2,5 tys. PLN rocznie na osobę.

Pierwsze sygnały płynące z rynków finansowych wskazują na raczej optymistyczny odbiór reformy. Przede wszystkim rentowności 10-letnich SPW obniżyły się wczoraj o ok. 5 pb, co może sugerować, że inwestorzy obawiali się bardziej ekspansywnych fiskalnie propozycji – a w zamian dostali pozytywną, zrównoważoną fiskalnie niespodziankę.

Komentarz rynkowy

• ZAGRANICA: Mamy interwencję na rynku długoterminowych obligacji skarbowych – Departament Skarbu ma rozkręcić od września operacje odkupu niepłynnych „starych” długoterminowych papierów skarbowych. Przełożyło się to na spadek rentowności 30-latek o niecałe 10 pb, przy nieco mniejszym ruchu na benchmarku 10-latnim i… wzroście rentowności na krótkim końcu oraz skokowym osłabieniu dolara w stosunku do głównych walut i kruszców. Z punktu widzenia samego rynku obligacji należy to postrzegać jako odpowiednik „operacji Twist” – Departament Skarbu będzie skracał zapadalność długu, finansując skup długoterminowych papierów emisją bonów skarbowych. Nie zmienia to ani nastawienia polityki fiskalnej, ani poziomu zadłużenia. Skracanie zapadalności długu przy wysokich długoterminowych stopach procentowych może mieć pewien sens jako strategia zarządzania długiem, o ile emitent ma pewność, że stopy procentowe nie wzrosną bardziej (wówczas naraża się na zwiększone ryzyko refinansowania). Tu jednak ważniejszy jest kontekst tej decyzji, jest to bowiem interwencja na rynku długoterminowych papierów skarbowych sprokurowana przez ostatnie wzrosty ich rentowności. Elementem tego kontekstu jest również bank centralny, któremu nie spieszy się do podwyżek stóp i który sygnalizuje, że czuje się komfortowo z zacieśnieniem dokonanym samodzielnie przez rynki (czyli ze wzrostem długich stóp). Interwencja Departamentu Skarbu jest więc sprzeczna z deklarowaną strategią polityki pieniężnej i, wykrzywiając sygnały rynkowe, komplikuje zadanie stojące przed Fed. Decyzja ma też wymiar makroekonomiczny, który uwidocznił się w reakcji rynku FX. Jeśli bowiem rynki postrzegają rząd sensu largo (rząd + bank centralny) jako niechętny do podwyższania stóp procentowych i chcący je kontrolować, to inwestorom w gospodarce otwartej pozostaje jeden wentyl bezpieczeństwa w postaci kursu walutowego. Dokładnie z tym problemem od lat boryka się Japonia i ewolucja amerykańskiej polityki gospodarczej w tę stronę byłaby bardzo, bardzo negatywna dla notowań amerykańskiego dolara (ale przy okazji rozwiązałaby problem słabego jena). Oczywiście, wczorajsze obwieszczenie dotyczy działań, które mają stosunkowo małe znaczenie i którym daleko do kontroli krzywej i całkowitego trzymania wzrostu stóp pod pokrywką, ale kierunek mógł zaniepokoić rynki. Piłeczka jest teraz po stronie Fed, trzymając się bowiem heurystyki stosowanej przez część uczestników FOMC, mamy do czynienia ze znaczącym rozluźnieniem warunków finansowania, które powinno być kontrowane podwyżkami stóp. Jesień w amerykańskiej polityce pieniężnej będzie gorąca.  
• POLSKA: Słaby dolar uratował złotego przed dalszym osłabieniem – EUR-PLN w godzinach popołudniowych spadł o prawie 2 grosze i znów jest blisko dolnego ograniczenia nowego pasma wahań. Druga dobra wiadomość dla polskich aktywów to spadek długoterminowych rentowności na świecie, na który nałożyła się zupełnie udana aukcja sprzedaży SPW. Trzeci to wzrosty indeksów z warszawskiego parkietu, którym mógł pomóc brak podatków sektorowych w propozycjach budżetowych ogłoszonych wczoraj przez premiera i ministra finansów. Wszystko to sprawia, że wczorajszy dzień ocenimy z rynkowego punktu widzenia pozytywnie. Dziś nasza uwaga przesuwa się na dane makro, ale ich znaczenie będzie ograniczone. Niespodzianka w płacach miałaby znaczenie z punktu widzenia oceny perspektyw polityki pieniężnej, ale rynek obecnie w ogóle nie przejmuje się krajową polityką pieniężną. Tym niemniej, potencjał do tego, by krajowe aktywa złapały więcej oddechu, jest spory, biorąc pod uwagę globalne trendy.

Kalendarz najważniejszych odczytów makroekonomicznych w bieżącym tygodniu znajduje się tutaj.