Ogólna sytuacja gospodarcza - Raport MŚP - Bank Pekao S.A.

Ekspansja zagraniczna polskich firm w 2018 roku

INTERAKTYWNY SPIS TREŚCI

Streszczenie

W pierwszych trzech kwartałach 2018 roku tempo wzrostu gospodarczego było wyższe niż w 2017 roku. W ujęciu rocznym tempo wzrostu PKB wyniosło 5,3% w pierwszym kwartale 2018 roku, 5,1% w drugim kwartale i 5,1% r/r w trzecim kwartale. W 2017 roku wzrost gospodarczy wyniósł 4,8%.


Wzrost gospodarczy w 2019 r. prognozowany jest na 3,5%, wobec wzrostu PKB o 5,0% szacowanego na rok 2018. Wzrostowi gospodarczemu będzie sprzyjała kontynuacja wzrostu popytu krajowego, a w szczególności dalsza eks­pansja konsumpcji prywatnej. Oczekuje się, że w związku pogorszeniem koniunktury na rynkach eksportowych w 2019 r. saldo wymiany handlowej z zagranicą będzie się kształto­wało mniej korzystnie niż w 2018 r., co przełoży się na pogłębienie negatywnego wkładu eksportu netto do wzrostu PKB.


W 2019 r. wzrost konsumpcji będzie w dalszym ciągu solidny za sprawą rosnących dochodów gospodarstw domowych z pracy (wzrost płac i zatrudnienia), jednak wyhamuje nieco w porównaniu do lat 2017-2018. Ponadto wyższa inflacja ograniczy wzrost realnej siły nabywczej gospodarstw domowych. W efekcie spodziewamy się pewnej normalizacji tempa wzrostu konsumpcji po dwóch latach wyjątkowo dynamicznego wzrostu. Wzrost spożycia gospodarstw domowych w 2019 r. szacowany jest na około 3,7%.


Obserwowane na przestrzeni 2018 r. ożywienie inwestycyjne było głównie związane z dynamicznym wzrostem inwestycji publicznych, wspieranych realizacją projektów finansowanych z perspektywy finansowej Unii Europejskiej na lata 2014-2020. Jednocześnie aktywność inwestycyjna małych przedsiębiorstw pozostawała niska. Spodziewamy się, że wzrost nakładów inwestycyjnych w 2019 r. będzie w dalszym ciągu napędzany rosnącymi inwestycjami publicznymi. Do czynników ograniczających tempo wzrostu inwestycji prywatnych należy m.in. podwyższona niepewność co do perspektyw gospodarczych na świecie w związku z sygnałami spowolnienia gospodarczego. Tempo wzrostu inwestycji ogółem w 2019 r. będzie zapewne nieco niższe niż odnotowane w roku 2018.


W 2019 roku oczekujemy lekkiego spowolnienia wzrostu płac, czemu będzie sprzyjać wolniejszy wzrost gospodarczy, jak również rosnąca aktywność zawodowa ludności zmniejszająca napięcia na rynku pracy. Z kolei wzrost zatrudnienia będzie w naszej opinii wyhamowywał zarówno ze względu na ograniczenia po stronie podaży pracy jak i stopniowo słabnący popyt na pracę.


Średni poziom inflacji konsumenckiej mierzony wskaźnikiem CPI w pierwszych trzech kwartałach 2018 roku wy­niósł 1,8% r/r. Wskutek systematycznych wzrostów cen ropy naftowej w pierwszych dziewięciu miesiącach 2018 roku istotnie wzrosły ceny paliw. Październik i listopad 2018 r. przyniosły gwałtowną przecenę ropy naftowej, co w kolejnych miesiącach będzie redukowało ceny paliw w Polsce. W 2019 należy oczekiwać umiarkowanego wzrostu inflacji. W kierunku szybszego wzrostu cen będą oddziaływały ceny energii elektrycznej, a czynnikiem redukującym presję inflacyjną będą zapewne niższe ceny paliw oraz nieco mniej korzystna koniunktura gospodarcza w Polsce i na świecie.


W 2018 roku Rada Polityki Pieniężnej utrzymywała stopy procentowe bez zmian, a stopa referencyjna pozostawała na rekordowo niskim poziomie 1,50%. Prezes NBP Adam Glapiński sugeruje, że stopy procentowe mogą pozostać bez zmian do końca 2019 r., lub nawet dłużej. Oceniamy, że parametry polityki pieniężnej pozostaną stabilne do końca 2019 roku. Pierwszych podwyżek stóp spodziewamy się w 2020 roku.


W 2018 roku tempo wzrostu kredytów dla przedsiębiorstw było zbliżone do notowanego w 2017 r., chociaż widoczne były pewne sygnały ożywienia. Polskie przedsiębiorstwa w ograniczonym stopniu korzystają z finansowania zewnętrznego, a nowe inwestycje najczęściej finansowane są ze środków własnych.


W 2018 roku średni kurs EUR/PLN ukształtował się na poziomie zbliżonym do średniego poziomu z 2017 r. (ok. 4,26/EUR). Jednak w przeciwieństwie do ubiegłego roku złoty od początku 2018 r. osłabiał się do euro, zwłaszcza w jego pierwszej połowie. Jeszcze większa była skala osłabienia polskiej waluty wobec dolara, co związane było z umocnieniem się dolara na światowym rynku walutowym. Osłabienie złotego w 2018 roku poprawiło sytuację krajowych eksporterów, pogarszając jednocześnie nieznacznie sytuację krajowych importerów, jednakże kurs złotego wobec euro i dolara pozostawał daleko od poziomów opłacalności importu.


Projekt ustawy budżetowej na 2019 r. przygotowany przez rząd premiera Mateusza Morawieckiego zakłada deficyt budżetu pań­stwa na poziomie 28,5 mld PLN, wobec szacowanego przez Ministerstwo Finansów wykonania deficytu w 2018 r. na poziomie 23,8 mld PLN. W projekcie założono dalszą poprawę ściągalności podatków. Rząd oczekuje, że w 2019 r. deficyt sektora general government zostanie utrzymany wyraźnie poniżej 3% PKB i wyniesie 1,7% PKB.


W Strategii zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach 2019-2022 rząd zakłada spadek długu sektora general government z 50,7% PKB w 2017 r. do 49,2% PKB w 2018 r. i 48,9% PKB w 2019 r. Państwowy dług publiczny ma zmniejszyć się z 48,5% PKB w 2017 r. do 47,0% PKB i 46,6% PKB odpowiednio na koniec 2018 r. i 2019 r.


Publikowany przez GUS wskaźnik ogólne­go klimatu koniunktury gospodarczej w przetwórstwie przemysłowym po zanotowaniu szczytu na początku 2018 roku (najwyższy poziom od 2008 roku) w dalszej części roku notował stopniowy spadek. Z kolei oceny koniunktury w budownictwie utrzymywały się w 2018 roku w okolicach najwyższych od 10 lat poziomów. W sektorze handlowym nastroje przedsiębiorstw pozostawały w 2018 roku na historycznie rekordowych poziomach, przewyższających szczyty z lat 2007‑2008.

Pobierz ten rozdział Raportu 2018

Pobierz

Wzrost gospodarczy

W pierwszych trzech kwartałach 2018 roku tempo wzrostu gospodarczego było wyższe niż w 2017 roku. W ujęciu rocznym tempo wzrostu PKB wyniosło 5,3% w pierwszym kwartale 2018 roku, 5,1% w drugim kwartale i 5,1% w trzecim kwartale. W 2017 roku wzrost gospodarczy wyniósł 4,8%


Odnotowano dalsze przyspieszenie popytu krajowego, który po wzroście o 4,9% w 2017 roku w pierwszych trzech kwartałach 2018 roku rósł w tempie odpowiednio 6,6% r/r, 4,4% r/r i 6,2% r/r. Było to związane z dalszym przyspieszeniem spożycia gospodarstw domowych oraz ożywieniem aktywności inwestycyjnej.


W 2017 roku miała miejsce stopniowa odbudowa inwestycji (wzrost o 3,9%), zwłaszcza w drugiej połowie roku, a od początku 2018 roku obserwowana jest intensyfikacja ożywienia inwestycyjnego, w szczególności w sektorze publicznym. W pierwszym kwartale 2018 roku inwestycje wzrosły o 8,2% r/r, w drugim o 4,7% r/r, a w trzecim o 9,9% r/r.


Dynamiczny wzrost spożycia gospodarstw domowych był związany z poprawiającą się sytuacją pracowników na rynku pracy. Z jednej strony coraz niższe postrzegane ryzyko utraty pracy (niski poziom bezrobocia) pozytywnie wpływało na wskaźniki ufności konsumenckiej i skłonność zakupową, a z drugiej rosnące dochody z pracy (przyspieszający wzrost płac i rosnący poziom zatrudnienia) wspierały dochody gospodarstw domowych do dyspozycji. Spożycie gospodarstw domowych wzrosło o 4,7% r/r w pierwszym kwartale 2018 roku, 4,9% r/r w drugim kwartale i 4,5% r/r w trzecim kwartale, wobec wzrostu o 4,9% w całym 2017 roku. Wysoki poziom ufności konsumenckiej i rosnąca zdolność kredytowa gospodarstw domowych sprzyjały także finansowaniu konsumpcji kredytem. W pierwszych dziesięciu miesiącach 2018 roku wartość portfela kredytów konsumpcyjnych w bankach zwiększyła się o 13,7 mld PLN, podczas gdy w analogicznym okresie 2017 roku odnotowano wzrost o 8,9 mld PLN.


Wykres 1. Tempo wzrostu gospodarczego i jego składowe



Skala wpływu handlu zagranicznego na wzrost PKB była zmienna. W pierwszym kwartale eksport netto obniżył wzrost PKB o 1,0 pkt. proc., w drugim kwartale zwiększył o 0,9 pkt. proc., a w trzecim ponownie obniżył o 0,9 pkt. proc. W 2017 roku wymiana handlowa z zagranicą wpłynęła miała w zasadzie neutralny wpływ na PKB (+0,1 pkt. proc.).


Wysoki poziom wykorzystania mocy produkcyjnych oraz dynamiczny wzrost popytu na wyroby polskich przedsiębiorstw sprzyjały zwiększaniu nakładów inwestycyjnych przez średnie i duże firmy. W okresie styczeń-wrzesień 2018 roku nakłady inwestycyjne przedsiębiorstw zatrudniających powyżej 49 osób wyniosły 89,6 mld PLN i były (w cenach stałych) o 12,4% wyższe niż rok wcześniej.


W pierwszych trzech kwartałach 2018 r. koszty uzyskania przychodów z całokształtu działalności przedsiębiorstw rosły szybciej niż przychody z działalności (odpowiednio 7,5% vs. 7,1%), co przełożyło się na nieznaczne pogorszenie wyników finansowych przedsiębiorstw zatrudniających 50 osób i więcej. W okresie styczeń-wrzesień 2018 r. wynik finansowy brutto przedsiębiorstw niefinansowych wyniósł 113,6 mld PLN wobec 103,8 mld PLN w analogicznym okresie 2017 roku. Wynik finansowy netto wyniósł 94,6 mld PLN i był o 1,4% niższy niż rok wcześniej. Zysk netto wyniósł 111,0 mld PLN i był o 0,4% niższy niż w analogicznym okresie 2017 roku. Strata netto wyniosła 16,3 mld PLN i zwiększyła się o 5,3%. Zysk netto wykazało 76,6% ogółu przedsiębiorstw, wobec 76,3% firm przed rokiem.

Pobierz artykuł

Pobierz

Perspektywy wzrostu konsumpcji

Spożycie ogółem wzrosło w 2017 roku o 4,5%, w tym spożycie indywidualne gospodarstw domowych zwiększyło się o 4,9%. W 2018 roku utrzymywała się bardzo dobra kondycja sektora gospodarstw domowych przy jedynie nieznacznym ograniczeniu tempa wzrostu konsumpcji. Dynamika konsumpcji prywatnej w pierwszym kwartale ukształtowała się na poziomie 4,7% r/r, w drugim wzrosła do 4,9% r/r, zaś w trzecim wyniosła 4,5% r/r. Wskaźniki nastrojów konsumenckich pozostawały w 2018 roku na rekordowo wysokich poziomach.


W 2019 roku utrzymywanie się dobrej sytuacji na rynku pracy powinno nadal wspierać dochody gospodarstw domowych i tym samym ich siłę nabywczą przekładając się na solidny wzrost konsumpcji prywatnej, aczkolwiek wolniejszy niż w dwóch poprzednich latach. Będzie to rezultatem spowolnienia wzrostu funduszu płac, w głównej mierze w konsekwencji stopniowego wyhamowywania wzrostu zatrudnienia, jak również rosnącej in­flacji obniżającej realną siłę nabywczą konsumentów.


Na perspektywy konsumpcji prywatnej korzystnie wpływa utrzymująca się niezmiennie ekspansywna po­lityka pieniężna Narodowego Banku Polskiego, w tym rekordowo niska stopa referencyjna oraz stopa lombardowa. Niski poziom stóp rynkowych ogranicza wysokość rat odsetkowych od złotowych kredytów mieszkaniowych, które udzielane są zwykle po zmiennej stopie procentowej. Z kolei niska stopa lombardowa istotnie redukuje obciążenie odsetkami od kredytów konsumpcyjnych. W efekcie zwiększają się środki finansowe, które gospodarstwa domo­we mogą przeznaczyć na konsumpcję. Wzrostu kosztu pieniądza oczekujemy dopiero w 2020 roku.


Wykres 2. Roczne tempo wzrostu sprzedaży detalicznej w ujęciu realnym oraz indeks koniunktury konsumenckiej GUS opisujący skłonność do dokonywania ważnych zakupów przez gospodarstwa domowe


Pobierz artykuł

Pobierz

Perspektywy wzrostu inwestycji

Rok 2018 przyniósł kontynuację zapoczątkowanego w 2017 r. ożywienia aktywności inwestycyjnej. W pierwszym kwartale 2018 r. inwestycje zwiększyły się o 8,2% r/r, by w kolejnych dwóch kwartałach wzrosnąć o odpowiednio 4,7% r/r i 9,9% r/r. Stopa inwestycji nadal pozostaje niska i w ujęciu 12‑miesięcznym pozostaje poniżej 18%.


Dane dotyczące dużych przedsiębiorstw (zatrudniających 50 osób i więcej) wskazują na dynamiczne odbicie inwestycji w górnictwie i dalsze spadki inwestycji w energetyce. W pierwszych trzech kwartałach 2018 roku nakłady inwestycyjne (w cenach bieżących) w górnictwie i wydobywaniu wzrosły o 32,0% r/r, a w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę o spadły o 6,9% r/r.


Wyraźne ożywienie inwestycji ma miejsce w sektorze publicznym, który stał za odbiciem inwestycji w 2017 r. Wyraźnie nabiera tempa wykorzystanie środków z perspektywy finansowej Unii Europejskiej na lata 2014-2020. Do końca września 2018 r. zakontraktowano niemal całą pulę środków europejskich dostępnych na lata 2014-2020, a wartość umów o dofinansowanie ze środków UE osiągnęła blisko 60% kwoty dostępnych środków. Wartość wniosków o płatność ze środków UE była w pierwszych 9 miesiącach 2018 r. o 80% wyższa niż w analogicznym okresie 2017 r. W okresie styczeń-wrzesień 2018 roku wydatki inwestycyjne jednostek samorządu terytorialnego (JST) wyniosły 25,1 mld PLN i były o 11,1 mld PLN (79,7%) wyższe niż w analogicznym okresie 2017 roku.


Negatywne sygnały z otoczenia zewnętrznego (europejska gospodarka szczyt koniunktury ma już prawdopodobnie za sobą, w USA w 2019 r. oczekiwane jest wyhamowanie tempa wzrostu gospodarczego) i spodziewane spowolnienie koniunktury w Polsce powodują, że w 2019 r. tempo wzrostu inwestycji przedsiębiorstw może okazać się niższe niż w 2018 r. Z badań ankietowych Narodowego Banku Polskiego wynika, że perspektywy dla rozwoju aktywności inwestycyjnej pogorszyły się, a udział przedsiębiorstw planujących rozpoczęcie nowych inwestycji obniżył się. Spadły także prognozy wzrostu wielkości nakładów inwestycyjnych. W roku 2019 należy oczekiwać wciąż solidnego wzrostu nakładów inwestycyjnych sektora publicznego i wyhamowania tempa wzrostu inwestycji sektora prywatnego.


Wykres 3. Wykorzystanie mocy wytwórczych w przedsiębiorstwach przemysłowych oraz roczne tempo wzrostu nakła­dów brutto na środki trwałe


Pobierz artykuł

Pobierz

Rynek pracy

Rok 2018 przyniósł kontynuację poprawy sytuacji na rynku pracy. Na koniec trzeciego kwartału 2018 roku stopa bezrobocia rejestrowanego ukształtowała się na rekordowo niskim poziomie 5,7%, wobec 6,8% w analogicznym okresie roku 2017. W ciągu trzech kwartałów 2018 roku przeciętne nominalne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw wzrosło o 7,1% w porównaniu do analogicznego okresu 2017 r. W ujęciu realnym płace wzrosły o 5,2%. W tym samym okresie przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw wzrosło o 3,6%.


Z badań ankietowych przeprowadzonych przez NBP pod koniec 2018 roku wynika, że polskie firmy przewidują dalszy stabilny wzrost zatrudnienia, co sugeruje utrzymywanie się wysokiego popytu na pracę. Problemem może być jednak jego zaspokojenie, biorąc pod uwagę względnie wysoki odsetek przedsiębiorstw wskazujących na problemy z brakiem kadr - nieobsadzone miejsca pracy deklarowało w trzecim kwartale 2018 roku ok. 46% ankietowanych firm. Co istotne, braki kadrowe były postrzegane jako najważniejsza bariera rozwoju dla przedsiębiorców.


Badanie NBP wskazuje również na stopniowo malejącą presję na wzrost wynagrodzeń, choć pozostaje ona cały czas na podwyższonym poziomie w warunkach utrzymujących się napięć na rynku pracy. Maleje zarówno odsetek przedsiębiorstw planujących podwyżki płac jak i odsetek pracowników objętych podwyżkami. Nie zmienia się z kolei przeciętna planowana skala podwyżki. Należy zaznaczyć, że mimo względnie wysokiej dynamiki płac, rosną one wyraźnie wolniej niż w szczycie koniunktury na przełomie lat 2007/2008, kiedy ich dynamika sięgała dwucyfrowych poziomów. Czynnikiem ograniczającym wzrost płac jest z pewnością silny napływ pracowników z zagranicy (w głównej mierze z Ukrainy).


W 2019 roku oczekujemy lekkiego spowolnienia wzrostu płac, czemu będzie sprzyjać wolniejszy wzrost gospodarczy, jak również rosnąca aktywność zawodowa ludności zmniejszająca napięcia na rynku pracy. Z kolei wzrost zatrudnienia będzie w naszej opinii wyhamowywał zarówno ze względu na ograniczenia po stronie podaży pracy jak i stopniowo słabnący popyt na pracę.

Pobierz artykuł

Pobierz

Inflacja

Średni poziom inflacji konsumenckiej mierzony wskaźnikiem CPI w pierwszych trzech kwartałach 2018 roku wyniósł 1,8% r/r, wobec 1,9% r/r w analogicznym okresie 2017 roku. Głównym źródłem inflacji był wzrost cen żywności, która ma najwyższy udział w koszyku CPI, jednak roczne tempo wzrostu cen w tej kategorii obniżało się systematycznie od początku 2018 roku. Sprzyjała temu m.in. ciepła wiosna, co przełożyło się na niskie ceny owoców. Na przestrzeni roku coraz większą presję cenową generował wzrost cen paliw. Od połowy 2018 roku ceny paliw rosły w tempie dwucyfrowym, co było związane z wyższymi cenami ropy naftowej na światowych giełdach. Podobnie jak w poprzednich latach w kierunku niższej inflacji oddziaływały ceny odzieży i obuwia (spadek o 3,9% r/r). W pierwszych trzech kwartałach 2018 roku inflacja bazowa z wyłączeniem cen żywności i energii wyniosła 0,7% r/r, notując taki sam poziom jak w pierwszych trzech miesiącach 2017 roku.


W okresie od stycznia do września 2018 roku ceny produkcji sprzedanej przemysłu wzrosły o 2,0% r/r. Największe wzrosty odnotowano w dziale przetwórstwa przemysłowego związanym z produkcją koksu i produktów rafinacji ropy naftowej, co było pochodną wzrostów cen ropy naftowej na rynkach światowych.


Na przestrzeni 2018 roku inflacja pozostawała wyraźnie poniżej celu inflacyjnego Narodowego Banku Polskiego (NBP) na poziomie 2,5%. W takim otoczeniu Rada Polityki Pieniężnej (RPP) utrzymuje stopy procentowe na rekordowo niskim poziomie. Stopa referencyjna wynosi 1,50%, stopa lombardowa 2,50%, a stopa depozytowa 0,50%. Podczas konferencji prasowych po posiedzeniach RPP prezes RPP prof. Adam Glapiński deklaruje, że stopy NBP mogą pozostać bez zmian do końca 2019 roku. W pierwszym kwartale 2019 roku inflacja prawdopodobnie wzrośnie wyraźnie, jednak pozostanie poniżej celu NBP przez większą część roku. W takim scenariuszu stopy procentowe mogą pozostać bez zmian także w 2019 r., a do pierwszej podwyżki stóp procentowych dojdzie zapewne dopiero w 2020 roku.


Wykres 4. Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI), wskaźnik cen produkcji sprzedanej przemysłu (PPI), wskaźnik inflacji bazowej oraz stopa referencyjna NBP



W listopadzie 2018 roku Narodowy Bank Polski opublikował projekcję makroekonomiczną, która wskazuje na wzrost inflacji powyżej celu banku centralnego w horyzoncie czasowym objętym analizą. Według cen­tralnej ścieżki projekcji inflacja CPI wyniesie w 2018 roku 1,8%, w 2019 roku 3,2%, a w 2020 roku 2,9%.

Pobierz artykuł

Pobierz

Kredyty dla przedsiębiorstw

Rok 2018 niewielkie ożywienie w zakresie tempa wzrostu kredytów dla gospodarstw jak i przedsiębiorstw. W ujęciu transakcyjnym (po skorygowaniu o zmiany związaną z wyceną) portfel kredytów dla przedsiębiorstw wzrósł we wrześniu 2018 roku o 7,0% w porównaniu do analogicznego miesiąca 2017 roku. We wrześniu 2017 r. kredyty dla firm rosły w tempie 6,7% r/r. Rosły przede wszystkim kredyty o charakterze bieżącym, podczas gdy zainteresowanie kredytem na działalność inwestycyjną było niewielkie.


Pomimo kontynuacji ożywienia inwestycyjnego i rekordowo niskich stóp procentowych, popyt firm na kredyt pozostaje umiarkowany. Polskie przedsiębiorstwa w dalszym stopniu w ograniczonym stopniu korzystają z finansowania zewnętrznego, a nowe inwestycje najczęściej finansowane są ze środków własnych. Z badań Narodowego Banku Polskiego wynika, że pomimo wysokiej zdolności przedsiębiorstw do spłaty kredytów (blisko 95% ankietowanych przez NBP firm nie zgłasza problemów ze spłatą rat kredytów w terminie), zainteresowanie tą formą finansowania nie rośnie. Badania ankietowe Narodowego Banku Polskiego wskazują, że niemal połowa badanych przedsiębiorstw planujących rozpoczęcie nowych inwestycji deklaruje środki własne jako źródło ich finansowania.


Wykres 5. Dynamika stanu kredytów przedsiębiorstw i gospodarstw domowych (r/r) w ujęciu transakcyjnym (z wyłączeniem zmian z tytułu wyceny portfeli)


Pobierz artykuł

Pobierz

Kurs walutowy a handel zagraniczny

W 2018 roku średni kurs EUR/PLN ukształtował się na poziomie zbliżonym do średniego poziomu z 2017 r. (ok. 4,26/EUR). Jednak w przeciwieństwie do ubiegłego roku złoty od początku 2018 r. osłabiał się do euro, zwłaszcza w jego pierwszej połowie. Jeszcze większa była skala osłabienia polskiej waluty wobec dolara, co związane było z umocnieniem się dolara na światowym rynku walutowym.


Negatywnie na złotego wpływała kontynuacja cyklu podwyżek stóp procentowych w USA, osłabienie apetytu na ryzyko ze względu na globalną wojnę handlową czy też niepewność związaną z Brexitem. W konsekwencji spowodowało to odpływ kapitału zagranicznego z polskiego rynku akcji i obligacji skarbowych. Z kolei pozytywnym czynnikiem dla kursu polskiej waluty był dalej silny wzrost krajowej gospodarki oraz korzystna sytuacja budżetowa.


Osłabienie złotego w 2018 roku poprawiło sytuację krajowych eksporterów – badania NBP wskazywały, że odsetek firm informujących o nieopłacalnym eksporcie oraz udział nieopłacalnego eksportu w przychodach z eksportu zmniejszał się w 2018 r. osiągając poziomy blisko historycznych minimów. Z kolei osłabiający się złoty pogorszył nieznacznie sytuację krajowych importerów, jednak dalej kurs złotego wobec euro i dolara pozostawał daleko od poziomów opłacalności importu.

Pobierz artykuł

Pobierz

Deficyt budżetowy i dług publiczny

W projekcie ustawy budżetowej na 2019 rok rząd szacuje, że deficyt budżetu państwa w 2018 roku wyniesie ok. 23,8 mld PLN, czyli 17,7 mld PLN mniej niż zakładany w ustawie budżetowej na 2018 roku limit na poziomie 41,5 mld PLN. Niższy od zakładanego w ustawie budżetowej ma być w ocenie Ministerstwa Finansów efektem wyższych o 11,7 mld PLN dochodów oraz oszczędności po stronie wydatkowej na kwotę ok. 6 mld PLN. Wzrost wpływów budżetowych względem wcześniejszych prognoz ma być głównie konsekwencją wyższych o 4,8 mld PLN dochodów z podatku od osób fizycznych (PIT), co jest związane z korzystną sytuacją na rynku pracy. Rosnące wynagrodzenia i zatrudnienie przekładają się na wzrost wpływów z PIT. Dochody z podatku od osób prawnych (CIT) mają być o 1,6 mld PLN wyższe od wcześniej zakładanych. W dalszym ciągu dynamicznie rosną dochody z podatku od towarów i usług (VAT) co z jednej strony jest odzwierciedleniem korzystnej koniunktury gospodarczej, a z drugiej strony działań legislacyjnych nakierowanych na poprawę ściągalności tego podatku (m.in. wprowadzenie jednolitego pliku kontrolnego oraz mechanizmu podzielonej płatności). Po stronie wydatkowej oszczędności związane mają być m.in. z niższą dotacją do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS), który w warunkach poprawiającej się sytuacji na rynku pracy notuje wyższy od zakładanego wzrost dochodów ze składek na ubezpieczenia społeczne. Ministerstwo Finansów szacuje, że w 2018 roku deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych (general government) według metodologii ESA2010 może obniżyć poniżej 1,0% PKB.


Projekt ustawy budżetowej na 2019 roku przygotowany przez rząd premiera Mateusza Morawieckiego zakłada deficyt budżetu państwa na poziomie 28,5 mld PLN. W projekcie założono dalszy wzrost wpływów podatkowych. Projekt zakłada, że w 2019 roku wpływ z VAT wzrosną o 12,3 mld PLN (7,3%), a dochody z podatku od osób fizycznych (PIT) o 4,0 mld PLN (6,6%). Potrzeby pożyczkowe netto budżetu państwa w 2019 roku są szacowane na 46,0 mld PLN, wobec 39,7 mld PLN w 2018 r. Potrzeby pożyczkowe brutto w 2019 roku szacowane są na 163,7 mld PLN, wobec 159,5 mld PLN w 2018 r. W 2018 roku deficyt sektora general government może wynieść 1,4% PKB, a w 2019 roku wzrosnąć w okolice 1,9% PKB.


W Strategii zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach 2019‑2022 rząd zakłada spadek długu sektora general government z 50,7% PKB w 2017 r. do 49,2% PKB w 2018 r. i 48,9% PKB w 2019 r. Państwowy dług publiczny ma zmniejszyć się z 48,5% PKB w 2017 r. do 47,0% PKB na koniec 2018 r. i 46,6% PKB w 2019 r.


Wykres 6. Wynik sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2010-2015 w % PKB (ESA2010) z prognozą rządową na lata 2016‑2017


Pobierz artykuł

Pobierz

Wskaźniki koniunktury

Publikowany przez GUS wskaźnik ogólne­go klimatu koniunktury gospodarczej w przetwórstwie przemysłowym po zanotowaniu szczytu na początku 2018 roku (najwyższy poziom od 2008 roku) w dalszej części roku notował stopniowy spadek. Przedsiębiorstwa przemysłowe zaczęły redukować swoją ocenę ogólnej sytuacji gospodarczej oraz wskazywały na słabnące zamówienia. Równocześnie coraz mniej optymistycznie oceniały perspektywy sytuacji gospodarczej i kształtowania się portfela zamówień, w efekcie czego pro­gnozowały malejące tempo wzrostu produkcji.


Z kolei oceny koniunktury w budownictwie utrzymywały się w 2018 roku w okolicach najwyższych od 10 lat poziomów. Firmy budowlane odnotowały jedyne nieznaczne osłabienie ocen portfela zamówień oraz swojej kondycji finansowej, natomiast ocena perspektyw gospodarczych po pogorszeniu w pierwszej połowie roku uległa oprawie w kolejnych miesiącach.


W sektorze handlowym nastroje przedsiębiorstw pozostawały w 2018 roku na historycznie rekordowych poziomach, przewyższających szczyty z lat 2007‑2008. Firmy handlowe odnotowały jedynie nieznaczne spowolnienie tempa wzrostu sprzedaży, lecz oceny perspektyw pozostają optymistyczne.


Wykres 7. Wskaźniki koniunktury w budownictwie, przetwórstwie przemysłowym i handlu


Pobierz artykuł

Pobierz

Piotr Piękoś, Adam Antoniak, Kamil Łuczkowski, Biuro Analiz Makroekonomicznych, Bank Pekao S.A.